Παρασκευή, Μαρτίου 23, 2007

ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

Ο «Αρχάγγελος της Κρήτης» , το «παλληκάρι απ΄τα Σφακιά», ένας μεγάλος τραγουδιστής, πρόωρα χαμένος, που όμως η φωνή του ακόμα συγκινεί, μάλλον συγκλονίζει.
Ο Νίκος Ξυλούρης, παράτησε τα πανηγύρια στην ιδιαίτερη πατρίδα του την Κρήτη, πήρε τη λύρα του και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, σ’ ένα περιβάλλον που δεν του ταίριαζε με τίποτα. Ο ίδιος ίσως τη μετακίνησή του αυτή να την πλήρωσε με τη ζωή του, όμως χάρισε στους υπόλοιπους Ελληνες, σπουδαίες ερμηνείες, κυριολεκτικά σήκωσε στις πλάτες του το λεγόμενο έντεχνο ελληνικό τραγούδι, εκείνης της σημαντικής, όσο και ιδιαίτερα παραγωγικής περιόδου.
Σοβαρός , αξιοπρεπής, μετέφερε με τη φωνή του τα ηχοχρώματα της ιδιαίτερης πατρίδας του και τα πρόσφερε απλόχερα σ’ όλους τους Ελληνες.


Ξεχωριστό τραγούδι το «΄Ητανε μια φορά» σε μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου, στίχους του Κώστα Φέρρη, από τη σειρά της ασπρόμαυρης τηλεόρασης «Οι Εμποροι των Εθνών», βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Αλεξ. Παπαδιαμάντη. Το τραγούδι αυτό, ακόμα και σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, όταν το ακούω, μου έρχονται οι εικόνες της τηλεοπτικής σειράς :

Ήτανε μια φορά μάτια μου κι έναν καιρό
μια όμορφη κυρά αρχόντισσα να σε χαρώ

Μια μικροπαντρεμένη κόρη ξανθή
τον κύρη της προσμένει βράδυ πρωί

Ένα Σαββάτο βράδυ καλέ μια Κυριακή
τον ήλιο το φεγγάρι, καλέ, παρακαλεί

Ήλιε μου φώτισέ τον φεγγάρι μου
πάνε και μίλησέ του για χάρη μου

Γυρίζει κι αρμενίζει καλέ στα πέλαγα
τους πειρατές θερίζει καλέ και τους χαλά

Στον ήλιο στο φεγγάρι και στη βροχή
και μένανε μ' αφήνει έρμη και μοναχή

Γαλέρα ανοίχτηκε μάτια μου με το βοριά
στη μάχη ρίχτηκε μάτια μου και στον καυγά

Μέσα σ' ένα σινάφι πειρατικό
είδα φωτιά ν' ανάβει και φονικό

Ο Ξυλούρης συνεργάστηκε με τον Ξαρχάκο στους δίσκους : «ΣΥΛΛΟΓΗ» (εδώ τα περίφημα «Πως να σωπάσω μέσα μου», σε στίχους του Κώστα Κινδύνη, «Παλληκάρι στα Σφακιά» του Ν.Γκάτσου),«ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΤΣΙΡΚΟ»,"ΚΟΜΕΝΤΙΑ", «ΔΙΟΝΥΣΕ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΜΑΣ» και « Ο ΔΕΙΠΝΟΣ Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ» σε ποίηση Ματθαίου Μουντέ, που κυκλοφόρησε μετά το θάνατό του.
Με το Γιάννη Μαρκόπουλο στα : «ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ» ( εδώ τα «χίλια μύρια κύματα μακριά απ΄το Αϊβαλί....»), «ΧΡΟΝΙΚΟ» σε ποίηση Κώστα Μύρη, «Ο ΣΤΡΑΤΗΣ Ο ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΑΠΑΝΘΟΥΣ» σε ποίηση Γ. Σεφέρη, «ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ», «ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ», «ΡΙΖΙΤΙΚΑ» ,
« ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ ».
Με τον Χριστόδουλο Χάλαρη στα : « ΤΡΟΠΙΚΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ» , « ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ» ,«ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ» και « ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ».
Με το Χρήστο Λεοντή στα: «ΚΑΠΝΙΣΜΕΝΟ ΤΣΟΥΚΑΛΙ», σε ποίηση Γ. Ρίτσου και«ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ»
Με τον Ηλία Ανδριόπουλο στον «ΚΥΚΛΟ ΣΕΦΕΡΗ», με το Λίνο Κόκκοτο στα «ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΑ» σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου, με το Λουκά Θάνο στο «ΣΑΛΠΙΣΜΑ»,με το Στέλιο Βαμβακάρη σε 6 τραγούδια στα «ΕΡΩΤΙΚΑ», όπου ο Ξυλούρης τραγουδά εκπληκτικά κάποια τραγούδια γραμμένα σε παραδοσιακούς λαϊκούς δρόμους.


(Η φωτογραφία από τα ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΑ. με το Λίνο Κόκκοτο και Δ. Χριστοδούλου)


Ο Νικόλας όμως έκανε την Ελλάδα ν’ αγαπήσει την Κρήτη και τα τραγούδια της. Εκτός από τα Ριζίτικα που τα επιμελήθηκε ο Γιάννης Μαρκόπουλος (θα θυμάστε βέβαια όλοι το Πότε θα κάνει ξαστεριά), τραγούδησε εκπληκτικά όλα τα παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης. Χωρίς να θέλω να μειώσω το «Φιλεντέμ», τον «Αργαλειό» ή το «Οσο βαρούν τα σίδερα», σε μένα αρέσει περισσότερο «Ο ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΗΣ», ορισμός του ερωτικού τραγουδιού, παραδοσιακό κρητικό, αλλά σε σκοπό μάλλον καλαματιανό :

Κουβαρίστρες, βελονάκια,
ψιλολόγια ένα σωρό
πήρα δρόμους και σοκάκια
την αγάπη μου να βρω.

Σε μια γειτονιά
είχα μια αγαπητικιά
δέκα χρόνια πάνε τώρα
που δεν την ξανάδα πια.

Μαντηλάκια, τσιμπιδάκια,
πραματιές πολλώ λογιώ
τον πλανόδιο θα κάνω
ίσως και την ξαναβρώ.

Χώρες και χωριά
σαν τα έρημα πουλιά
θα γυρίζω αχ να φωνάζω
την δική μου καταντιά.

Μιας αγάπης το χατίρι
μ' έκανε τραγουδιστή
και ζητιάνο αχ και διαβάτη
και φτωχό πραματευτή.

Πέστε μου κυρές
παντρεμένες γριές και νιες
η δική μου αγάπη που 'ναι
και χαλάλι οι πραματιές.

Ο πραματευτής..........

*JUKE-BOX : Ο Νίκος Ξυλούρης με τη στεντόρεια φωνή, την καθαρότατη άρθρωση και τις τεράστιες ερμηνευτικές του ικανότητες κατέχει πανάξια μια θέση στο πάνθεον των μεγάλων ερμηνευτών, δίπλα στο Στέλιο Καζαντζίδη και το Γρηγόρη Μπιθικώτση. Στην Κρήτη σίγουρα τον λατρεύουν, αλλά και η υπόλοιπη Ελλάδα τον τιμά και πάντα θα τον «τραγουδά». Μιας αγάπης το χατήρι μ’ έκανε τραγουδιστή, αείμνηστε Νικόλα..

9 Comments:

Blogger CAESAR said...

Γεννήθηκα στο βλέφαρο του κεραυνού,
σβήνω κυλώντας στα νερά.
Ανέβηκα στην κορυφή της συννεφιάς
σαλτάροντας με τις τριχιές
του λιβανιού,
πήρα το δρόμο της σποράς...]

σε στίχους Κ.Χ.Μύρη,

και τί να πρωτοθυμηθεί κανείς,
σαν το παλιό καλό κρασί !!

10:47 μ.μ., Μαρτίου 23, 2007  
Blogger Citronella said...

Θυμάμαι όταν ακούσαμε ότι "έφυγε", να ακούμε έβαλε ο Θεός σημάδι..
Τον έδειξε τις προάλλες στο αφιέρωμα της ΝΕΤ στον Παπαστεφάνου, απόσπασμα από εκπομπή που έλεγε τον ταχυδρόμο του Χατζιδάκι. Φοβερές στιγμές!!
Πάλι καλά που αυτές τις κασέτες τις κράτησε η ΕΡΤ.

1:31 π.μ., Μαρτίου 24, 2007  
Anonymous πάνος said...

Μαζί με το Μάνο Λοϊζο, οι πιο μεγάλες από τις "πρόωρες" απώλειες του ελληνικού τραγουδιού.

Αθανάση, έχεις δίκιο: πέρασαν τόσα χρόνια, αλλά ο κόσμος τον αγαπά και ακούει πάντοτε τα τραγούδια του.

9:58 π.μ., Μαρτίου 24, 2007  
Blogger Athanassios said...

Caesar εξαιρετικό το απόσπασμα από την Ιθαγένεια, του Κ. Μύρη.. φοβερό επίσης από εδω " είδα τον παππούλη μου τον Μικρασιάτη..."
Παράλειψη μεγάλη όμως, δεν ανέφερα στα " Κρητικά" ένα μεγάλο άσμα... την "Ανυφαντού"... ακούγεται σήμερα στο juke-box, ενώ αύριο θα ακουστεί ο " Θούριος του Ρηγα" από τις Παραστάσεις του Χρηστου Λεοντή...

Citronella, είδα τις εκπομπές για τον Γ. Παπαστεφάνου... στάθηκα κι εγώ στο " ο ταχυδρόμος πέθανε" με τον Νικόλα... μεγάλες στιγμές, πραγματικά... σου αφιερώνω και σενα την Ανυφαντού... να περάσεις καλά..

Πάνο, εσένα θα σου αφιερώσω την " κόρη του πασά που τη λέγαν Αϊσά" ... του Ξαρχάκου...

2:39 μ.μ., Μαρτίου 24, 2007  
Blogger Composition Doll said...

Από τις πολύτιμες φωνές μας που σίγησαν υπερβολικά νωρίς. Ανατριχιάζω πάντα σαν τον ακούω στο "Πότε θα κάνει ξαστεριά" και στο "Θούριο" αλλά και στα τραγούδια από το "Μεγάλο μας τσίρκο". Τα ακούσματά τους, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, συνέπεσαν με τα πρώτα χρόνια της εφηβείας μου και συνετέλεσαν στην πολιτική μου αφύπνιση.

Ωραιότατο ποστ, Θανάση!

11:24 μ.μ., Μαρτίου 24, 2007  
Blogger Athanassios said...

Ντόλλυ, ο Ξυλούρης όλους μας αφύπνισε... η φωνή του σήκωνε ψυχές....
Σου αφιερώνω το "χίλια μύρια κύματα μακριά απ΄τ' Αιβαλί..." ελπίζω να σου αρέσει...

11:37 μ.μ., Μαρτίου 24, 2007  
Anonymous Ανώνυμος said...

Όλα καλά, μια μικρή διευκρίνιση θα ήθελα να κάνω μόνο. Ο Ξυλούρης δεν συμμετείχε στους "Δροσουλίτες" του Χάλαρη (όπου τραγουδούν Χρύσανθος και Γαλάνη). Εκτός, βέβαια, αν έχει κυκλοφορήσει επανεκτέλεση, στην οποία ερμηνεύει τα τραγούδια, ή μέρος αυτών, και ο Ξυλούρης, πράγμα που δεν το νομίζω.

1:50 μ.μ., Μαρτίου 25, 2007  
Anonymous ο θειος Ισιδωρος said...

Η μεγαλη μη αστικη φωνη αυτου του τοπου.

Αυτα!

9:02 μ.μ., Μαρτίου 25, 2007  
Blogger Athanassios said...

Ανώνυμε/η, ευχαριστώ για τη διόρθωση, έχεις δίκιο. Στους " Δροσουλίτες" τραγουδούν η Γαλάνη κι ο Χρύσανθος.Τα έγραψα από μνήμης κι οπως φαίνεται... αρχίσαμε να ξεχνάμε...

Θείε, περιεκτικός και ουσιαστικός όπως πάντα

9:13 μ.μ., Μαρτίου 25, 2007  

Δημοσίευση σχολίου

Links to this post:

Δημιουργία Συνδέσμου

<< Home

Η Φωτό Μου
Όνομα:
Τοποθεσία: Thessaloniki, Greece

Powered by Blogger

eXTReMe Tracker

SYNC BLOGS


ask2use.com: Επιτρέπεται η αντιγραφή όλου του κειμένου
ask2use.com: Δεν είναι απαραίτητη η πληρωμή
ask2use.com: Επιτρέπεται η κερδοσκοπική χρήση
ask2use.com: Υποχρεωτική η αναφορά πηγής
ask2use.com: Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή χωρίς άδεια